Katwijkse vissers Parleviet & Van der Plas veroveren de wereld

Katwijkse vissers Parleviet & Van der Plas veroveren de wereld

Sander Zwaan RT RM

07 april 2016

Ruim 65 jaar geleden richtten Dirk Parlevliet en Dirk & Jan van der Plas een visserijonderneming op. Op dat moment kon niemand vermoeden dat deze twee Katwijkse families aan de basis stonden van wat nu het grootste vissersbedrijf van Europa is. Inmiddels is de tweede generatie aan zet. Diederik ‘Diek’ Parlevliet (1955) over het familiebedrijf, verticale integratie, stakeholders, dierentuinen en heel veel vis.

Op het kantoor in Valkenburg (Diek: “ik vind dat dit Katwijk is”) rinkelt de telefoon vrijwel onafgebroken. Te midden van alle bedrijvigheid leest Dirk Parlevliet (88) rustig het FD en nipt hij wat aan zijn koffie. Hij geniet zichtbaar van de drukte in ‘zijn’ ­bedrijf. Diek stelt hem voor als zijn vader en oprichter van PP – Parlevliet & Van der Plas – en hij knikt vriendelijk, waarna hij zich weer op zijn krant richt. Diek vertelt: “Door de Tweede Wereldoorlog waren de meeste vissersboten in handen gevallen van de Duitsers. Dus toen mijn vader samen met Dirk en Jan van der Plas de rederij begon in 1949, hadden zij geen schip in handen. Ze kochten haring op de visafslag in Katwijk om het door heel Nederland te verkopen.” Toen Parlevliet & Van der Plas begonnen, waren zij echte nieuwkomers op de markt. “Den Dulk, Haasnoot, Ouwehand, Meerburg, N. Parlevliet jr.: de koek was al verdeeld onder de gevestigde orde. Toch lukte het Parlevliet & Van der Plas om een markt te creëren voor ­gezouten haring.”

Verticale integratie
De zaken gingen goed. In 1959 werd het eerste schip van PP in de vaart genomen, de trawler ‘Jan Maria’. Terwijl de wereld op z’n kop stond vanwege de haringworm, investeerde PP in 1967 in de freezer-trawler ‘Annie Hillina’. Daarmee kon de gevangen vis direct op zee worden ingevroren. Diek: “Het succes van PP is mede te danken aan het feit dat we zelf geen vissers zijn, maar reders. Een rederij stuurt niet alleen de schepen aan om te vissen, maar zorgt ook voor de verwerking en de verhandeling van de vangst. Onze strategie is nog steeds gebaseerd op verticale integratie. We willen de hele keten beheersen: van vissen vangen en verwerken tot aan verkopen.” Tien jaar later ging de Noordzee dicht voor haringvisserij. In plaats van de strijd aan te gaan om de haring, investeerde PP in twee schepen voor de vangst van makreel en horsmakreel. Diek: “Wist je dat we horsmakreel vroeger gewoon weggooiden? Nederlanders moeten er niets van hebben, maar in Japan is het een delicatesse.” Begin jaren tachtig begon PP zich te interesseren voor de Afrikaanse markt. Diek: “Vroeger ­hadden de agenten daar de macht.

Zij kochten de vis bij ons in die voor een veelvoud werd verkocht in Afrika.” In plaats van te onderhandelen met de agenten, gingen Diek Parlevliet en Jan van der Plas zelf naar Afrika voor ontmoetingen met de plaatselijke chiefs. “We hebben niets aan die tussenhandel. Onze filosofie is dat we zoveel mogelijk zelf doen. We werken dus ook niet met tussenpersonen, maar hebben ­alles in eigen beheer. Zo houden we feeling met de markt en die marktinformatie is zeer waardevol. In Ivoorkust zorgen we zelf voor de distributie van de vis door het hele land. Hugo Ouwehand, een Katwijker, is daar onze directeur. Vis is een belangrijke voedselbron in dit soort landen.”

Wereldwijd
Naast Afrika gaat de vis van PP vrijwel de hele wereld over. “We zorgen zelf voor de verwerking en distributie. Dat begint al op zee. De vis die we vangen in de South-Pacific, 200 mijl buiten de kust van Chili, wordt op volle zee overgezet op transportschepen. Soms is het een logistieke nachtmerrie. We vissen ook voor de kust van Marokko, Mauritanië en Namibië op pelagische vis zoals haring en makreel. De haring vol hom en kuit gaat diepgevroren naar China, om daar verwerkt te worden. Nadat de vis met de hand gefileerd is, wordt de kuit gezouten en naar ­Japan verscheept.” Ook in China heeft een Katwijker namens PP de leiding over de verwerking van de haring. “Kees Barnhoorn is daar onze man. Eerst zat hij in Rusland en sprak hij Russisch. Nu doet hij de kuitverwerking in ­China en spreekt hij Chinees.”

In alle vestigingen en op alle schepen van Parlevliet & Van der Plas wereldwijd is de invloed van de Katwijkers merkbaar. “Je kunt niet alles zelf doen, dus heb je mensen nodig waar je op kunt rekenen. Ik ken veel mensen van vroeger en dat geeft toch iets vertrouwds. Bovendien zijn Katwijkers bereisde mensen. Ook de officieren op onze schepen zijn Nederlanders. Zo’n schip in de South-Pacific moet 23 dagen stomen om daar te komen en blijft daar zes maanden. De bemanning draait diensten van twee keer zes uur per dag, zeven weken op, zeven weken af. Dan is het belangrijk dat je goed contact hebt met de mensen aan boord. Met meer dan 1.500 man personeel en meer dan vijftien nationaliteiten wil je dit gewoon goed georganiseerd hebben.”

Garnaaltjes
Parlevliet & Van der Plas is een familiebedrijf waarbij het draait om hard werken, passie en betrouwbaarheid. Eigenschappen die in beide Katwijkse families verankerd zijn. “Ik ben de tweede generatie en kwam op mijn zestiende in het bedrijf. Denk maar niet dat ik als het ‘zoontje van de baas’ behandeld werd. Samen met Jan van der Plas zat ik uren, dagen, weken, maanden op de vrachtwagen naar Duitsland. Net als onze vaders werden wij goede vrienden. Die vriendschap en het vertrouwen is belangrijk voor PP. Iedere familie heeft 50% van de aandelen.” Diek Parlevliet is CEO en Dirk van der Plas is CFO. Ook in verschillende vestigingen van PP zijn familieleden terug te vinden. Maar ook de kleinzoons en -dochters van ­Parlevliet & Van der Plas hoeven niet te rekenen op een speciale behandeling. “Achternaam is geen ­garantie voor succes. Sterker nog, wij ­vinden onze medewerkers ons grootste kapitaal.

Gelukkig zijn onze kinderen allemaal capabel. Ze hebben MBA gedaan en kennen het klappen van de zweep. Mijn zoon is directeur van ­Heiploeg in Zoutkamp.” Naast de pelagische (diepzee) visactiviteiten, de demersale (bodem)visserij op kabeljauw, roodbaars en koolvis en de verwerking van deze vissen in fabrieken ­zoals Euro-Baltic in Duitsland heeft PP de ­Europese marktleider in garnalen Heiploeg overgenomen. “We zitten nu dus ook in de ­garnaaltjes,” glimlacht Diek. De ‘garnaaltjes’ betekent 3.500 man extra personeel plus ­veertig eigen schepen erbij. “We vissen bij Suriname. De vangst wordt in Marokko verwerkt door 2.000 garnalenpellers. Dat blijft handwerk, ­omdat het machinaal nog steeds niet geop­ti­maliseerd is.”

Zuiver vissen
De kunst van Parlevliet & Van der Plas is naast verticale integratie ook het aanboren van ­niches. Diek: “Mijn vader liep de zoo binnen van West-Berlijn en bedacht toen dat ook die dieren vis moeten eten. Nu leveren we vis aan alle dierentuinen in Europa. Zo simpel kan het soms zijn.” Het is kenmerkend voor de platte, no-nonsense organisatie. Maar het geeft ook aan hoe goed PP het spel van de mondiale ­visserij beheerst. Want de politiek en de milieuorganisaties zijn niet altijd blij met de commerciële visserij. “Wij stellen ons positief op in die discussies. Milieuorganisaties zijn onze ­stakeholders. We leggen hen precies uit wat we doen. We hebben namelijk niets te verbergen. Als geen ander weten we hoe we afhankelijk zijn van de natuur. Verantwoorde, goed beheerde en duurzame visserij is essentieel voor onze toekomst.”

Diek schuift ook regelmatig aan in Brussel om over quota te onderhandelen. “Niet dat ik gek ben op vergaderen, maar we zijn een grote speler in de markt en onze praktijkkennis is zeer waardevol. We behoren tot de grootste vissersbedrijven ter wereld. Daar hoort ook deze verantwoordelijkheid bij. Vis is één van de gezondste voedselbronnen ter wereld. Daarom gaan wij voor zuiver vissen. We laten het kapitaal in de zee en vangen alleen de rente.”

Vis en voetbal
In Katwijk zijn twee zaken enorm belangrijk: vis en voetbal. Twee hoofdklasse voetbalclubs van het dorp, VV Katwijk en Quick Boys, worden dan ook gesponsord door ­Ouwehand Visverwerking – onderdeel van Parlevliet & Van der Plas. Ton van der Plas, broer van Jan van der Plas, is CEO van ­Ouwehand Visverwerking. Ook in de spon­soring van deze twee voetbalteams hebben de families een mooie verdeling getroffen: Diek Parlevliet sponsort VV Katwijk en Jan en Ton van der Plas steunen Quick Boys.

Familienamen
Volgens de familietraditie krijgen de schepen van PP een dubbele naam: één naam vanuit de familie Parlevliet en één naam komt uit de familie Van der Plas. Een schip is altijd ­vrouwelijk, maar in de vloot van PP komen ook mannelijke namen voor. Het nieuwste schip dat begin mei 2015 in de vaart wordt ­genomen, heeft voor Diek een emotionele naam: ‘Mark’ (ROS777). Het is vernoemd naar zijn zoon, die eind 2013 overleed aan een ­koolmonoxidevergiftiging na een keukenbrand in zijn woning in Bremerhaven. Mark Parlevliet (33) was directeur van Doggerbank GmbH (100% eigendom van PP).